چند نوع اظهارنامه مالیاتی داریم؟
انواع اظهارنامه مالیاتی بر اساس قانون مالیات بر ارزش افزوده و قانون مالیاتهای مستقیم به سه دسته اظهارنامه مالیات بر درآمد، اظهارنامه مالیات ارزش افزوده و اظهارنامه مالیات تکلیفی تقسیمبندی میشود. انواع اظهارنامه مالیات بر درآمد شامل اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی موضوع ماده صد و ده قانون مالیاتهای مستقیم، اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی گروه اول (ماده ۹۵ قانون مالیاتهای مستقیم، اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی گروه دوم (ماده ۹۵ قانون مالیاتهای مستقیم)، اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی گروه سوم (ماده ۹۵ قانون مالیاتهای مستقیم)، اظهارنامه مالیات بر درآمد املاک ویژه اشخاص حقیقی که درآمد املاک دارند (مستند بر ماده ۵۷ و ۸۰) و اظهارنامه مالیاتی انحلال شرکت (طبق ماده ۱۱۴ و ۱۱۶ قانون مالیاتهای مستقیم) میشود. اظهارنامه مالیات تکلیفی شامل اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی و حقوقی خارج از ایران، اظهارنامه مالیات بر درآمد اجاره، اظهارنامه مالیات بر درآمد حقوق، اظهارنامه مالیات بر نقل و انتقال سهام، اظهارنامه مالیات بر درآمد حقالوکاله؛ اظهارنامه مالیات پیمانکاری، اظهارنامه مالیات مضاربهای، اظهارنامه مالیات بر درآمد بیمهگر اتکایی خارجی، اظهارنامه منافع بلاعوض اموال و اظهارنامه مالیات تکلیفی پزشکان و دندانپزشکان میشود. در نهایت اظهارنامه انواع مالیات بر ارزش افزوده، عبارت است از اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده تولیدی، اظهارنامه مالیات ارزش افزوده مصرفی و اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده درآمد.اظهارنامه مالیات بر درآمد
اظهارنامه مالیاتی فرمهایی است که در آن اسناد و مدارک مالی یکساله شخص یا شرکت، برای محاسبه میزان مالیات قابل پرداخت به دولت، تهیه میشود. مالیات بر درآمد، یکی از مالیاتهای مستقیم است که در آن اشخاص حقیقی و حقوقی برای اظهار درآمد، اظهارنامه مالیاتی را به سازمان امور مالیاتی، ارائه میدهد. در گذشته تهیه اظهارنامه مشاغل و ارسال آن به سازمان امور مالیاتی، به صورت دستی انجام میشد اما امروزه به صورت الکترونیکی و از طریق سایتهایی مانند www.intamedia.ir و tax.gov.ir، انجام میشود. انواع اظهارنامه مالیات بر درآمد شامل موارد زیر میشود:- اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی موضوع ماده صد و ده قانون مالیاتهای مستقیم؛
- اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی گروه اول ماده ۹۵ قانون مالیاتهای مستقیم؛
- اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی گروه دوم ماده ۹۵ قانون مالیاتهای مستقیم؛
- اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی گروه سوم ماده ۹۵ قانون مالیاتهای مستقیم؛
- اظهارنامه مالیات بر درآمد املاک ویژه اشخاص حقیقی که درآمد املاک دارند مستند بر ماده ۵۷ و ۸۰؛
- اظهارنامه مالیاتی انحلال شرکت طبق ماده ۱۱۴ و ۱۱۶ قانون مالیاتهای مستقیم.
اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی موضوع ماده صد و ده قانون مالیاتهای مستقیم:
قانون مالیاتهای مستقیم، برای تشویق مودیان به پرداخت مالیات، تصویب شده است و شامل طرحهای تشویقی و جرایم مالیاتی میشود. بر اساس تبصره ماده ۱۰۰ مالیاتهای مستقیم، اگر مجموع فروش سالانه صاحبان مشاغل تا ۱۰۰ برابر سقف معاف مالیاتی باشد، این افراد از نگهداری اسناد و مدارک، تسلیم اظهارنامه عملکرد و پرداخت مالیات معاف میشوند. بر اساس قانون بودجه سال ۱۴۰۳، سقف تبصره ماده ۱۰۰ برای مشاغل گروههای اول، دوم و سوم، 18.000.000.000 ریال (معادل 1.8 میلیارد تومان) در نظر گرفته شده است.اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی گروه اول ماده ۹۵ قانون مالیاتهای مستقیم:
به طور کلی تمام اشخاص حقیقی و حقوقی که در حوزه اقتصادی فعالیت میکنند و جزو مشاغل گروه اول قرار میگیرند، موظف هستند اظهارنامه مالیاتی خود را به سازمان امور مالیاتی تحویل دهند. کارشناسان حقوقی برای رسیدگی به اظهارنامه مالیاتی ماده ۹۵، نیاز به مدارک حسابداری، تراز حسابها، ترازنامه، صورت حساب سود و زیان، صورت حساب سود و زیان انباشته، دفتر روزنامه و دفتر کل دارند که شما باید این مدارک را از قبل تکمیل کرده باشید. ثبت فعالیتها و نگهداری از آن، به صورت دستی یا مکانیزه انجام میشود و اداره مالیات تا ۵ سال پس از ارائه اظهارنامه، مجاز به سرکشی از حسابها است. در ادامه لیست افرادی که موظف به ارائه اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی گروه اول ماده ۹۵ میشوند را برای شما آوردهایم.- کلیه واردکنندگان و صادرکنندگان؛
- صاحبان کارخانهها و واحدهای تولیدی؛
- افرادی که از وزارتخانه ها یا مراجع زیر مجموعه، پروانه بهرهبرداری دارند و از معادن بهرهبرداری میکنند؛
- صاحبان هتلهای سه ستاره و بالاتر؛
- صاحبان بیمارستانها، زایشگاهها، درمانگاهها، کلینیکهای تخصصی؛
- صاحبان مشاغل صرافی؛
- صاحبان فروشگاههای زنجیرهای که از وزارتخانه و یا مراجع زیر مجموعه مجوز فعالیت کسب کردهاند؛
- صاحبان موسسات حسابرسی، حسابداری، دفترداری و خدمات مالی؛
- ارائهدهندگان خدمات مدیریتی، مشاورهای، انفورماتیک و طراحی سیستم؛
- صاحبان موسسات حمل و نقل موتوری، زمینی، دریایی و هوایی (اعم از مسافری و باربری)؛
- صاحبان مشاغل و حرفهای که درآمد ابرازی آنها (فروش کالا یا فروش توأم کالا و ارائه خدمت) بر اساس اظهارنامه مالیاتی عملکرد دو سال قبل یا آخرین درآمد قطعی شده آنها بیش از مبلغ پنجاه و پنج میلیارد ریال باشد. (مشروط به اینکه تا پایان دی ماه سال قبل به شخص مودی یا نماینده قانونی وی، برگ قطعی ابلاغ شده باشد).
اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی گروه دوم ماده ۹۵ قانون مالیاتهای مستقیم:
صاحبان سایر صاحبان مشاغل که درآمد ابرازی دوسال قبل آنها، یا آخرین درآمد قطعی شده آنها بیش از هجده میلیارد ریال ( مساوی یا کمتر از مبلغ پنجاه و پنج میلیارد ریال) باشد؛ مشمول اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی گروه دوم و باید فرمهای مورد نظر با همین عنوان را از سایتهای مربوطه تهیه کنند.اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی گروه سوم ماده ۹۵ قانون مالیاتهای مستقیم:
سایر صاحبان مشاغلی که جزو مشاغل گروه اول و دوم نیستند، در دسته صاحبان کسب و کارهای کوچک قرار میگیرند و باید اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی گروه سوم ماده ۹۵ را به سازمان امور مالیاتی ارائه کنند.اظهارنامه مالیات بر درآمد املاک ویژه اشخاص حقیقی که درآمد املاک دارند مستند بر ماده ۵۷ و ۸۰:
اظهارنامه مالیات بر درآمد املاک، شامل اشخاصی میشود که ملک یا املاک خود را به شخص یا اشخاص دیگری واگذار کرده باشند. بر اساس ماده ۸۰، این افراد موظفاند اظهارنامه مالیاتی خود را روی نمونهای که از طرف سازمان امور مالیاتی در دسترس آنها قرار میگیرد، تنظیم کنند. مودیان موضوع ماده ۷۴ این قانون باید تا سی روز پس از انجام معامله (در سایر موارد تا آخر تیرماه سال بعد)؛ اظهارنامه مالیاتی را به انضمام مدارک مربوطه، به اداره امور مالیاتی محل وقوع ملک، ارائه دهند و مالیات وضع شده را پرداخت کنند. توجه به این تبصره ضروری است که بر اساس ماده ۵۷ اگر شخص حقیقی، شغل دیگری نداشته باشد؛ بیمه بیکاری، دریافت حقوق بازنشستگی، وظیفه دریافتی، جوایز و سود ناشی از سپردههای بانکی آنها، درآمد تلقی نمیشود؛ بنابراین این افراد از پرداخت مالیات معاف میشوند.اظهارنامه مالیاتی انحلال شرکت طبق ماده ۱۱۴ و ۱۱۶ قانون مالیاتهای مستقیم:
برای ارسال اظهارنامه مالیاتی انحلال شرکت طبق ماده ۱۱۴ و ۱۱۶ قانون مالیاتهای مستقیم، بر اساس ماده ۱۱۴، آخرین مدیر یا مدیران باید قبل از تاریخ تشکیل مجمع عمومی یا سایر ارکان صلاحیتدار (که برای اتخاذ تصمیم نسبت به انحلال شخص حقوقی دعوت شده است)، اظهارنامهای که حاوی صورت دارایی و بدهی شخص حقوقی (در تاریخ دعوت وی) را روی نمونهای که بدین منظور از طرف سازمان امور مالیاتی کشور تهیه میگردد؛ تنظیم کنند و به اداره امور مالیاتی مربوط ارائه دهند. این اظهارنامه حداقل باید حاوی امضاء یا امضاهای مجاز و حسب مورد مهر مؤسسه بر طبق اساسنامه شخص حقوقی باشد. همچنین طبق ماده ۱۱۶، اشخاص ۶ ماه فرصت دارند تا نسبت به ارسال اظهارنامه انحلال به اداره دارایی اقدام کنند. برای این منظور ارائه فرم اظهارنامه انحلال موضوع ماده ۱۱۴ و ۱۱۶ و اظهارنامه عملکرد ضروری است.اظهارنامه مالیات ارزش افزوده
اظهارنامه مالیات ارزش افزوده، برای دریافت غیرمستقیم مالیات از محصول یا مواد اولیهای است که طی فرآیند تولید، ارزشی به آن اضافه میشود. بنابراین این نوع مالیات بر اساس میزان مصرف و مقدار خرید افراد تعیین شده و به صورت مستقیم از درآمد افراد کسر نمیشود. به عبارت دیگر میتوان گفت که اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده، توسط واحدهای صنفی و بنگاههای اقتصادی، برای اظهار میزان مالیات ارزش افزوده پرداختی و دریافتی، به سازمان امور مالیاتی تسلیم میشود. انواع مالیات بر ارزش افزوده، شامل موارد زیر میشود:- اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده تولیدی؛
- اظهارنامه مالیات ارزش افزوده مصرفی؛
- اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده درآمد.
بنابراین تمام افرادی که به ارائه خدمات حسابداری، مدیریتی، مشاورهای، رایانهای، بانکی، بورس، آموزشی و پژوهشی میپردازند، همچنین اشخاصی که مشاغل آنها در دسته مشاغل زیر قرار میگیرد، باید فرمهای مربوط به اظهارنامه مالیات ارزش افزوده را تهیه و تکمیل کنند.
- کلیه صادرکنندگان و واردکنندگان؛
- کارخانهها و کارگاههای تولیدی و بهرهبرداری
- بهرهبرداران از معادن؛
- ارائهدهندگان خدمات حسابرسی، حسابداری، دفترداری و همچنین خدمات مالی؛
- حسابداران رسمی شاغل و مؤسسههای حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران؛
- ارائهدهندگان انواع خدمات مدیریتی و مشاورهای؛
- ارائهدهندگان انواع خدمات انفورماتیک و رایانهای؛
- هتلها، متلها و مهمانپذیرها؛
- بنکداران، عمدهفروشها، فروشگاههای بزرگ، واسطههای مالی، نمایندگان توزیع کالاهای داخلی و وارداتی و صاحبان انبارها؛
- نمایندگان مؤسسههای تجاری و صنعتی اعم از داخلی و خارجی؛
- مؤسسههای حملونقل موتوری و باربری، زمینی، هوایی، دریایی؛
- مؤسسههای مهندسی؛
- مؤسسههای تبلیغاتی و بازاریابی؛
- فروشندگان طلا و جواهرات؛
- فروشندگان آهنآلات؛
- صاحبان تالارهای پذیرایی و رستورانها؛
- صاحبان نمایشگاهها، فروشگاههای خودرو و بنگاه معاملات املاک؛
- صاحبان تعمیرگاههای مجاز خودرو؛
- صاحبان دفاتر اسناد رسمی؛
- صاحبان مراکز ارتباطات رایانهای و دفاتر خدمات ارتباطی و دفاتر خدمات دولت؛
- صاحبان سینماها، تماشاخانهها و مکانهای تفریحی و ورزشی؛
- چلوکبابیها، سالنهای غذاخوری و سفرهخانههای سنتی، چایخانهها؛
- اغذیهفروشیهای دارای مالکیت و نام تجاری؛
- صاحبان دفاتر خدماتی مسافرتی و جهانگردی.
اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده تولیدی:
مالیات بر ارزش افزوده از نوع تولیدی، یک نوع مالیات برای فروش کالاهای مصرفی مانند محصولات غذایی و فروش کالاهای سرمایهای مانند طلا است و به دلیل کاهش انگیزه سرمایهگذاران، هیچگونه اعتبار مالیاتی از بنگاه اقتصادی برای خرید کالاهای سرمایهای، در نظر گرفته نمیشود.اظهارنامه مالیات ارزش افزوده مصرفی:
اظهارنامه مالیات ارزش افزوده مصرفی، برای کالاها و خدمات مصرفی تعیین میشود و در واقع، سرمایهگذاری و استهلاک، مشمول مالیات نمیشوند؛ بنابراین بار مالیاتی از تولید برداشته میشود و به مصرفکننده منتقل میشود. این نوع مالیات برای افزایش انگیزه سرمایهگذاری و تولیدیها ایجاد شده است و یک مالیات رایج در بسیاری از کشورهای محسوب میشود.اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده درآمد:
اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده درآمد، برای مشاغلی که به فروش تولید خالص کالاها میپردازند، مورد استفاده قرار میگیرد و کمترین پایه مالیاتی را نسبت به نوع تولیدی، ایجاد میکند. در این نوع مالیات، استهلاک کالا از پایه مالیات کم میشود و سرمایهگذاری خالص هم شامل مالیات میشود.بیشتر بخوانید: جریمه اظهارنامه مالیاتی + لیست جرایم مالیاتی
اظهارنامه مالیات تکلیفی
اظهارنامه مالیات تکلیفی به افرادی که خدمات ارائه میدهند، تعلق میگیرد و بر اساس قانون، مالیات از حقوق فردی که خدمات ارائه میدهد، توسط کارفرما کسر میشود. سپس کارفرما شخصا اظهارنامه مالیاتی را پر میکند و از حساب خود، هزینه مالیات را میپردازد. برای مثال مبلغی از حقوق کارگر کسر شده و این مبلغ توسط کارفرما به سازمان امور مالیاتی، داده میشود. اظهارنامه مالیات تکلیفی، خود انواع مختلفی دارد و در هفت گروه به شرح زیر تقسیمبندی میشود:- اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی و حقوقی خارج از ایران؛
- اظهارنامه مالیات بر درآمد اجاره؛
- اظهارنامه مالیات بر درآمد حقوق؛
- اظهارنامه مالیات بر نقل و انتقال سهام؛
- اظهارنامه مالیات بر درآمد حقالوکاله؛
- اظهارنامه مالیات پیمانکاری؛
- اظهارنامه مالیات مضاربهای؛
- اظهارنامه مالیات بر درآمد بیمهگر اتکایی خارجی؛
- اظهارنامه منافع بلاعوض اموال؛
- اظهارنامه مالیات تکلیفی پزشکان و دندانپزشکان.
اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی و حقوقی خارج از ایران:
همانطور که میدانید اشخاص حقیقی و حقوقی خارج از کشور هم باید اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی و حقوقی خارج از ایران را تکمیل کرده و مالیات تعیین شده را پرداخت کنند. اشخاص حقوقی خارج از کشور که شامل مالیات میشوند، عبارتند از:- اشخاص حقوقی خارجی که در ایران درآمد حاصل می کنند (مواد 105-113-130 ق.م)؛
- مالیات اشخاص حقوقی خارجی که از ایران درآمد کسب می نمایند (ماده 107 ق.م.م) و آییننامه هیات وزیران مصوب 8/3/1370؛
- اجتناب از اخذ مالیات مضاعف.
اظهارنامه مالیات بر درآمد اجاره:
یکی از پیچیدهترین نوع اظهارنامه، اظهارنامه مالیات اجاره املاک است و طبق تبصره ۹ ماده ۵۳ قانون مالیات مستقیم، تمام اشخاص حقوقی که برای فعالیت خود، ملکی را اجاره کردهاند؛ باید مالیات بر درآمد حاصل از اجاره ملک صاحب ملک را به صورت ماهانه، به سازمان امور مالیاتی پرداخت کنند؛ سپس رسید پرداخت شده را به موجر تحویل دهند. از آنجایی که محاسبه میزان مالیات این نوع اظهارنامه سخت است، توصیه میشود از نرمافزارهای حسابداری پیشرفته یا مشاوران حسابداری با تجربه کمک بگیرید.بیشتر بخوانید: اظهارنامه مالیاتی پزشکان
اظهارنامه مالیات بر درآمد حقوق:
یکی از اظهارنامههای مالیاتی شناخته شده، اظهارنامه مالیات بر درآمد حقوق است که توسط کارفرمایان به سازمان امور مالیات ارائه میشود. در این نوع از اظهارنامه، کارفرما موظف است، میزان دقیق مالیات را حساب کرده و مبلغ مورد نظر را از حقوق و دستمزد کارکنان و کارگران کم کند. بنابراین در این نوع اظهارنامه، کارفرمایان نقش واسطه بین کارکنان و دولت را ایفا میکنند.اظهارنامه مالیات بر نقل و انتقال سهام:
سهامهای بورسی و غیر بورسی هم جزو داراییهایی هستند که در هنگام نقل و انتقال، به آنها مالیات تعلق میگیرد. بنابراین فروشنده و کارگزار موظف به پر کردن اظهارنامه مالیات بر نقل و انتقال سهام هستند. میزان مالیات نقل و انتقال سهام برای سهامهای بورسی، ۴ درصد از ارزش اسمی سهام و برای سهامهای غیر بورسی، نیم درصد از ارزش فروش سهام است.اظهارنامه مالیات بر درآمد حق الوکاله:
اظهارنامه مالیات بر درآمد حق الوکاله متعلق به وکلا است و وکیل به عنوان کارشناس شناخته میشود؛ بنابراین باید اظهارنامه حق الوکاله را به سازمان اداره امور مالیات ارائه دهد و هزینه آن را پرداخت کند. مبلغ مالیات بر درآمد حق الوکاله، ۵ درصد از کل مبلغ قرارداد است و برای پرداخت هزینه، وکلا باید در سامانه مالیاتی وکلای دادگستری (به آدرس tax.pgpal.ir) ثبتنام کنند. سپس با استفاده از کد ملی، کد مالیاتی خود را دریافت کنند و در نهایت با داشتن کد مالیاتی، امکان بررسی پرونده مالیاتی و سوابق پرداخت برای آنها فراهم میشود.اظهارنامه مالیات پیمانکاری:
اظهارنامه مالیات قرارداد پیمانکاری در دو نوع قرارداد پیمانکاری عمرانی و قرارداد پیمانکاری غیر عمرانی، وجود دارد که تفاوتی با یکدیگر ندارند. بر اساس قانون مالیاتهای مستقیم 1345، انواع اظهارنامه مالیات قرارداد پیمانکاری عبارتند از:- اظهارنامه مالیات مقطوع پیمانکاری؛
- اظهارنامه مالیات بر درآمد پیمانکاری.